Hamilelikte tek bir besinin bebeğe doğrudan kilo aldırması mümkün değil; sağlıklı büyüme yeterli enerji, kaliteli protein, sağlıklı yağlar ve vitamin-mineral dengesine bağlı ilerliyor. Bebeğin ölçümleri gebelik haftasına göre düşükse yalnızca daha fazla yemek yerine kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak gerekiyor.
Hamilelik döneminde bebeğin sağlıklı gelişimini desteklemek isteyen anne adayları, çoğu zaman “Bebeğe hangi yiyecekler kilo aldırır?” sorusunun yanıtını arıyor. Ancak anne adayının fazla kilo alması, bebeğin de aynı ölçüde kilo alacağı anlamına gelmiyor.
Bebeğin büyümesinde annenin beslenmesinin yanı sıra genetik özellikler, gebelik haftası, plasentanın işlevi, kan dolaşımı, annenin mevcut hastalıkları ve çoğul gebelik gibi birçok unsur etkili oluyor. Bu nedenle hedef, yüksek kalorili yiyeceklerle hızlı kilo almak değil; bebeğin gelişimi için gerekli besinleri düzenli ve dengeli biçimde tüketmek olmalı.
Protein kaynakları büyümenin temelini oluşturuyor
Protein, bebeğin hücre ve dokularının oluşumunda önemli rol oynuyor. Hamilelikte protein ihtiyacı artarken yumurta, yoğurt, süt, peynir, iyi pişirilmiş kırmızı et, tavuk, balık, mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi kaynakların öğünlere dengeli biçimde dağıtılması öneriliyor.
Protein tüketimini yalnızca akşam yemeğine bırakmak yerine kahvaltıdan itibaren güne yaymak daha dengeli bir beslenme düzeni kurulmasına yardımcı olabilir. Örneğin kahvaltıda iyi pişmiş yumurta ve peynir, öğle yemeğinde baklagil veya et, ara öğünde yoğurt, akşam yemeğinde ise tavuk ya da balık tercih edilebilir.
Tam tahıllar anneye ve bebeğe enerji sağlıyor
Bulgur, yulaf, tam buğday ekmeği, esmer pirinç ve patates gibi kompleks karbonhidratlar vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlıyor. Lif içeriği yüksek seçenekler, hamilelik döneminde sık görülen kabızlıkla mücadeleyi de destekleyebiliyor.
Enerji ihtiyacını karşılamak için şekerli içecekler, tatlılar, hamur işleri ve yoğun işlenmiş ürünler yerine tam tahıllara yönelmek gerekiyor. Yüksek şeker ve yağ içeren yiyeceklerin sık tüketilmesi sağlıklı fetal büyümeyi garanti etmediği gibi gereğinden fazla kilo alımına da neden olabiliyor.
Sağlıklı yağlar bebeğin gelişimini destekliyor
Zeytinyağı, avokado, ceviz, badem, fındık ve çeşitli tohumlar, enerji yoğunluklarının yanı sıra sağlıklı yağ içerikleriyle beslenme programına eklenebilir. Ceviz, badem ve fındık gibi kuruyemişlerin tuzsuz ve ölçülü tüketilmesi önem taşıyor.
Düşük cıva içeren ve iyi pişirilmiş balıklar da protein ile omega-3 yağ asitleri bakımından değerli seçenekler arasında bulunuyor. Bununla birlikte balık seçimi yapılırken büyük ve yüksek cıva içerebilen türlerden kaçınılması gerekiyor.
Süt ve süt ürünleri kalsiyum ihtiyacına katkı sağlıyor
Pastörize süt, yoğurt ve peynir; protein ile birlikte kalsiyum sağlayarak bebeğin kemik ve diş gelişimini destekliyor. Süt tüketemeyen anne adayları, doktor veya diyetisyen önerisiyle kalsiyumla zenginleştirilmiş alternatifleri değerlendirebilir.
Çiğ sütten üretilen veya pastörize edilmemiş ürünler ise enfeksiyon riski nedeniyle hamilelik döneminde tüketilmemeli.
Demir yönünden zengin besinler ihmal edilmemeli
Gebelikte artan kan hacmi nedeniyle demir ihtiyacı da yükseliyor. İyi pişirilmiş kırmızı et, yumurta, kuru baklagiller ve koyu yeşil yapraklı sebzeler demir içeren besinler arasında yer alıyor.
Bitkisel demir kaynaklarının portakal, mandalina, biber, domates veya limon gibi C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketilmesi emilimi artırabiliyor. Çay ve kahvenin ana öğünlerle birlikte içilmesi ise demir emilimini azaltabileceği için bu içecekleri öğünlerden ayrı tüketmek daha uygun kabul ediliyor.
Folat, iyot ve kolin kaynakları önem taşıyor
Yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller ve turunçgiller folat; yumurta, süt ürünleri, et ve bazı baklagiller ise kolin açısından beslenmeye katkı sağlıyor. İyot da bebeğin beyin ve sinir sistemi gelişiminde önemli rol oynuyor.
Ancak bu besinlerin tüketilmesi, doktor tarafından önerilen folik asit, demir, D vitamini veya diğer takviyelerin yerini tutmuyor. Takviyelerin türü ve miktarı kan sonuçları ile gebeliğin özelliklerine göre sağlık profesyoneli tarafından belirlenmeli.
Sağlıklı ara öğünlerde neler tüketilebilir?
Anne adayının iştahı azsa veya büyük öğünlerde zorlanıyorsa daha küçük ve düzenli öğünler tercih edilebilir. Besleyici ara öğün seçenekleri şöyle sıralanabilir:
- Yoğurt, meyve ve bir miktar ceviz
- Tam tahıllı ekmekle peynirli sandviç
- İyi pişmiş yumurta ve tam buğday ekmeği
- Humus ve sebze dilimleri
- Süt veya kefir ile yulaf
- Meyve ve şekersiz fıstık ezmesi
- Ayran ve tam tahıllı kraker
Bu seçeneklerin miktarı anne adayının gebelik öncesi kilosuna, kan şekeri değerlerine, fiziksel aktivitesine ve gebeliğin seyrine göre belirlenmeli.
Hamilelikte ne kadar fazla yemek gerekiyor?
Hamilelik, “iki kişilik yemek” anlamına gelmiyor. Genel kabul gören hesaplamaya göre ilk üç ayda çoğu anne adayının ilave kaloriye ihtiyacı bulunmazken ikinci üç aylık dönemde günlük yaklaşık 340, son üç aylık dönemde ise yaklaşık 450 ek kalori gerekebiliyor. Bu değerler genel ortalamaları ifade ediyor ve kişisel gereksinimlerin doktor veya diyetisyen tarafından belirlenmesi gerekiyor.
Şekerli yiyecekler bebeğin sağlıklı kilo almasını sağlamaz
Tatlı, çikolata, şekerli içecek, kızartma ve fast food ürünlerini artırmak bebeğin sağlıklı büyümesini sağlayan bir yöntem değil. Bu yaklaşım anne adayında aşırı kilo alımına ve kan şekeri kontrolünün bozulmasına yol açabilir.
Özellikle gebelik şekeri bulunan anne adaylarının “Bebek kilo alsın” düşüncesiyle şekerli yiyeceklere yönelmesi sakıncalı olabilir. Bu kişiler beslenme planlarını mutlaka doktor ve diyetisyen kontrolünde oluşturmalı.
Gebelikte uzak durulması gereken yiyecekler
Bebeğin gelişimini desteklemek kadar gıda güvenliği de önem taşıyor. Hamilelikte şu ürünlerden kaçınılması öneriliyor:
- Çiğ veya az pişmiş et, yumurta ve deniz ürünleri
- Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri
- Cıva oranı yüksek büyük balıklar
- İyi yıkanmamış sebze ve meyveler
- Karaciğer ve yüksek miktarda A vitamini içeren ürünler
- Alkol
Kafein tüketiminin günlük 200 miligramı geçmemesi tavsiye ediliyor.
Bebeğin kilosu düşükse doktora başvurulmalı
Ultrason ölçümlerinde bebeğin gebelik haftasına göre küçük olduğu görülürse çözüm yalnızca daha fazla yemek değildir. Plasentaya giden kan akımının değerlendirilmesi, büyümenin belirli aralıklarla takip edilmesi ve gerekli durumlarda Doppler ultrason incelemesi yapılması gerekebilir.
Anne adayının kilo kaybetmesi, yeterince beslenememesi, sürekli kusması, tansiyon veya kan şekeri sorunu yaşaması ya da bebeğin hareketlerinde belirgin azalma fark etmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurması önem taşıyor.
Sonuç olarak hamilelikte bebeğin sağlıklı kilo almasını destekleyen en doğru yaklaşım; kaliteli proteinleri, kompleks karbonhidratları, sağlıklı yağları, pastörize süt ürünlerini, sebze ve meyveleri dengeli bir programda buluşturmak. Bebeğin gelişim ölçümleri düşükse kişisel beslenme planı kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile diyetisyen tarafından hazırlanmalı.
Burada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımamaktadır. Burada yer alan bilgiler anne ve anne adaylarını bilgilendirmek amaçlıdır. Bu bilgilerin teyidini yapmak için lütfen doktorunuza danışmayı ihmal etmeyiniz.