Yolk kesesi, plasenta görevini tam olarak üstlenmeden önce embriyonun erken gelişimini destekleyen geçici bir yapıdır. Vajinal ultrasonla çoğunlukla gebeliğin 5’inci haftasının ortalarından itibaren görülebilse de bu süre gebelik tarihine ve görüntüleme yöntemine göre değişebilir.
Gebeliğin ilk haftalarında yapılan ultrason kontrollerinde anne adaylarının karşılaştığı kavramlardan biri “yolk kesesi” oluyor. Vitellus kesesi veya beslenme kesesi olarak da adlandırılan bu yapı, gebelik kesesinin içinde ve gelişmekte olan embriyonun dışında yer alıyor.
Yolk kesesi bebeğin kendisi olmadığı gibi plasenta anlamına da gelmiyor. Embriyonun henüz çok küçük olduğu ve plasentanın görevlerini tam olarak üstlenmediği dönemde gelişime destek sağlayan geçici bir oluşum olarak tanımlanıyor.
Yolk kesesi nedir?
Yolk kesesi, gebeliğin erken döneminde oluşan küçük, zarla çevrili bir yapıdır. Ultrasonda genellikle gebelik kesesinin içerisinde, ortası koyu ve çevresi parlak halka biçiminde görülür.
İnsanlarda adında geçen “yolk” ifadesine rağmen yumurta sarısı içermeyen yapı; erken dönemde besin ve oksijen alışverişine yardımcı olur. Aynı zamanda ilk kan hücrelerinin oluşması, üreme hücrelerinin gelişimi ve bazı proteinlerin üretilmesi gibi önemli biyolojik süreçlerde rol üstlenir. Göbek kordonunun gelişimine de katkıda bulunur.
Yolk kesesi kaçıncı haftada görülür?
Yolk kesesi, vajinal ultrason muayenesinde genellikle gebeliğin 5’inci haftasında görünür hale gelmeye başlar. Güncel radyoloji değerlendirmelerinde yapının yaklaşık 5 hafta 3 gün ile 5 hafta 5 gün civarında seçilebildiği belirtiliyor.
Ancak bu zamanlama her gebede aynı olmayabilir. Yumurtlamanın beklenenden geç gerçekleşmesi, son adet tarihinin yanlış hatırlanması, adet düzensizliği, ultrason cihazının görüntü kalitesi ve muayenenin karından ya da vajinal yolla yapılması sonucu etkileyebilir.
Karından yapılan ultrasonda yolk kesesinin görülmesi vajinal ultrasona göre daha geç olabilir. Bu nedenle çok erken haftada yapılan ilk kontrolde yapının seçilememesi, tek başına gebelikle ilgili olumsuz bir durumu göstermeyebilir.
Gebelik haftası nasıl hesaplanıyor?
Gebelik haftası genellikle döllenme gününden değil, son normal adet tarihinin ilk gününden itibaren hesaplanıyor. Yumurtlamanın adet döngüsünün ortasında gerçekleştiği kabul edildiği için tıbbi gebelik yaşı, embriyonun gerçek gelişim yaşından yaklaşık iki hafta ileride olabiliyor.
Son adet tarihi bilinmiyorsa veya adet döngüsü düzensizse ultrason ölçümleri gebelik yaşının belirlenmesine yardımcı oluyor. İlk üç aylık dönemde yapılan ultrason, gebelik haftasının doğrulanmasında en güvenilir yöntemlerden biri kabul ediliyor.
Yolk kesesinin görülmesi ne anlama geliyor?
Rahim içindeki gebelik kesesinde yolk kesesinin görülmesi, gebeliğin rahim içinde yerleştiğini doğrulayan önemli ultrason bulgularından biri olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte tek başına yolk kesesinin görülmesi, embriyonun gelişimi ve kalp atımı hakkında kesin sonuç vermiyor.
Ultrason bulguları gebelik haftası, gebelik kesesinin büyüklüğü, embriyonun görünümü ve kalp aktivitesi gibi diğer verilerle birlikte değerlendiriliyor.
Yolk kesesi var ancak bebek görünmüyorsa ne olur?
Gebelik kesesi ve yolk kesesi görüldüğü halde embriyonun henüz seçilememesi, özellikle 5’inci haftalarda yapılan kontrollerde normal zamanlamaya bağlı olabilir. Embriyonik yapı çoğunlukla 6’ncı haftada, kalp aktivitesi ise sıklıkla 6’ncı veya 7’nci haftada görünür hale gelir.
Bu nedenle erken yapılan ultrasonda yolk kesesi görülüp embriyo izlenemediğinde hekim belirli bir süre sonra kontrol ultrasonu isteyebilir. Gerekli durumlarda kandaki beta hCG düzeyleri de takip edilebilir.
Tek bir ultrason veya beta hCG ölçümünün erken gebelik kaybını kesinleştirmek için her zaman yeterli olmadığı belirtiliyor. Tanı için ölçümlerin, belirtilerin ve takip görüntülerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Yolk kesesinin büyüklüğü kaç olmalı?
Normal yolk kesesi ultrasonda yuvarlak, düzgün sınırlı ve ince duvarlı görünür. Çapı gebelik haftasına göre değişmekle birlikte erken dönemde çoğunlukla birkaç milimetredir ve genellikle 6 milimetrenin altında ölçülür.
Kesedeki şekil veya boyut farklılıkları hekimin daha yakın takip önermesine neden olabilir. Ancak yolk kesesinin büyük, küçük ya da düzensiz görülmesi tek başına gebeliğin kaybedileceği anlamına gelmez. Sonuçlar diğer ultrason bulguları ve gebelik haftasıyla birlikte yorumlanmalıdır.
Yolk kesesi ne zaman kaybolur?
Plasentanın gelişerek görevlerini üstlenmesiyle yolk kesesinin işlevi giderek azalır. Yapı ilk üç aylık dönemin sonlarına doğru küçülmeye başlar ve çoğunlukla 12 ile 14’üncü haftalar civarında ultrasonda seçilemez hale gelir. Bu gerileme gebeliğin doğal gelişim sürecinin bir parçasıdır.
İlk kontrolde yolk kesesi görülmezse ne yapılmalı?
Yolk kesesinin beklenen zamanda görülmemesi halinde sonuç doğrudan düşük veya boş gebelik olarak yorumlanmamalıdır. Gebeliğin hesaplanandan daha erken olması en sık karşılaşılan ihtimaller arasındadır.
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı gebelik kesesinin ölçüsünü, son adet tarihini, beta hCG değerlerini ve mevcut şikâyetleri değerlendirerek kontrol planı oluşturabilir. Vajinal kanama, şiddetli ya da tek taraflı kasık ağrısı, omuz ağrısı, baş dönmesi veya bayılma görülmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşımaktadır; kişisel tanı ve tedavi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanının değerlendirmesi esas alınmalıdır.