Doğum sancısı, rahmin düzenli biçimde kasılarak rahim ağzının incelmesini ve açılmasını sağlayan doğal sürecin bir parçasıdır. Kasılmaların giderek güçlenmesi, suyun gelmesi ve nişan görülmesi doğumun yaklaştığını gösterebilirken bazı belirtilerde zaman kaybetmeden hastaneye başvurulması gerekiyor.
Gebeliğin son haftalarına yaklaşan anne adayları karında sertleşme, kasık ağrısı ve belde baskı gibi yakınmalar yaşayabiliyor. Ancak her kasılma doğumun başladığı anlamına gelmiyor. Gerçek doğum sancılarıyla gebelik boyunca zaman zaman görülebilen hazırlık kasılmalarını ayırt etmek, hastaneye doğru zamanda başvurulması açısından önem taşıyor.
Doğumun kesin olarak başlayıp başlamadığı yalnızca ağrının şiddetine bakılarak belirlenemiyor. Kasılmaların rahim ağzında incelme ve açılmaya yol açıp açmadığı, gerektiğinde doktor veya ebe tarafından yapılacak muayeneyle değerlendiriliyor.
Doğum sancısı nedir?
Doğum sancısı, rahim kaslarının belirli aralıklarla kasılıp gevşemesi sonucunda ortaya çıkan ağrı ve baskı hissi olarak tanımlanıyor. Kasılma sırasında karın sertleşirken ağrı giderek artıyor, rahim gevşediğinde ise sertlik ve ağrı azalıyor.
Gerçek doğum kasılmaları bebeğin doğum kanalına doğru ilerlemesine ve rahim ağzının açılmasına yardımcı oluyor. Başlangıçta adet sancısına, kasık ağrısına veya beldeki yoğun baskıya benzeyebilen sancılar, doğum ilerledikçe daha uzun, güçlü ve sık hale geliyor.
Gerçek doğum sancısı nasıl anlaşılır?
Gerçek doğum sancılarının en belirgin özelliği düzenli bir ritim oluşturmasıdır. Kasılmalar arasında ölçülebilen bir zaman aralığı bulunur ve süreç ilerledikçe bu aralıklar kısalır.
Gerçek doğum sancılarında genellikle şu özellikler görülür:
- Kasılmalar düzenli aralıklarla tekrarlar.
- Zaman geçtikçe sancıların şiddeti artar.
- Kasılmalar giderek daha uzun sürmeye başlar.
- İki kasılma arasındaki süre kısalır.
- Dinlenmek veya pozisyon değiştirmek kasılmaları tamamen durdurmaz.
- Ağrı belden başlayarak karın ve kasık bölgesine doğru yayılabilir.
- Kasılmalar rahim ağzında incelme ve açılmaya neden olur.
Kasılmaların başlangıç ve bitiş saatlerinin kaydedilmesi, ne kadar sürdüğünün ve hangi sıklıkla tekrarlandığının anlaşılmasını kolaylaştırabilir.
Yalancı doğum sancısı nedir?
Braxton Hicks olarak adlandırılan hazırlık kasılmaları, özellikle gebeliğin son dönemlerinde görülebiliyor. Rahmin doğuma hazırlandığını gösteren bu kasılmalar genellikle düzensiz oluyor ve zaman içinde giderek güçlenen bir ritim oluşturmuyor.
Yalancı sancılar çoğunlukla:
- Düzensiz aralıklarla ortaya çıkar.
- Giderek sıklaşmaz ve güçlenmez.
- Genellikle kısa sürer.
- Daha çok karnın ön kısmında hissedilir.
- Dinlenme, su içme veya pozisyon değiştirmeyle azalabilir.
- Rahim ağzında doğuma yönelik ilerleyici değişiklik oluşturmaz.
Kasılmaların gerçek mi yoksa yalancı mı olduğu anlaşılamıyorsa anne adayının doktorunu veya doğum yapacağı sağlık kuruluşunu araması gerekiyor. Bazı durumlarda gerçek ve yalancı sancının ayrımı ancak muayene sonucunda yapılabiliyor.
Doğum belirtileri nelerdir?
Doğum her anne adayında aynı belirtiyle başlamayabiliyor. Bazı gebelerde önce düzenli sancılar ortaya çıkarken bazılarında ilk belirti suyun gelmesi olabiliyor.
Doğumun yaklaştığını veya başladığını gösterebilecek başlıca belirtiler şöyle:
- Düzenli ve giderek güçlenen rahim kasılmaları
- Suyun gelmesi
- Nişan olarak bilinen mukus tıkacının ayrılması
- Bel ve sırt ağrısı
- Kasık ve leğen kemiği bölgesinde baskı
- Bebeğin aşağı doğru indiğinin hissedilmesi
- Bağırsaklara baskı nedeniyle tuvalete çıkma ihtiyacının artması
- Vajinal akıntıda değişiklik
- Rahim ağzının incelmesi ve açılması
Bu belirtilerden biri tek başına doğumun hemen gerçekleşeceğini göstermeyebilir. Özellikle nişan gelmesinden sonra doğum kısa sürede başlayabileceği gibi birkaç gün sonra da başlayabilir.
Nişan gelmesi ne anlama gelir?
Gebelik boyunca rahim ağzını kapatan ve enfeksiyonlara karşı koruyucu görev üstlenen mukus tıkacı, rahim ağzı açılmaya başladığında dışarı çıkabilir. Halk arasında “nişan gelmesi” olarak bilinen bu durum; pembe, kahverengi veya hafif kan çizgileri içeren jel kıvamlı bir akıntı şeklinde görülebilir.
Nişan tek parça halinde gelebileceği gibi birkaç parça halinde de görülebilir. Bazı anne adaylarında nişan fark edilmeyebilir. Nişanın gelmesi rahim ağzının değişmeye başladığını gösterse de doğumun kesin olarak kaç saat sonra başlayacağını belirlemez.
Jel kıvamındaki hafif kanlı akıntı ile yoğun ve parlak kırmızı vajinal kanama birbirinden farklıdır. Adet kanamasına benzeyen veya giderek artan kanamada acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Suyun gelmesi nasıl anlaşılır?
Bebek, gebelik boyunca amniyon sıvısıyla dolu bir kese içerisinde bulunuyor. Bu kesenin açılmasıyla sıvının vajinadan gelmesine “suyun gelmesi” adı veriliyor.
Amniyon sıvısı bir anda yoğun şekilde boşalabileceği gibi kontrol edilemeyen hafif bir sızıntı halinde de gelebilir. Genellikle açık ve soluk renkte olan sıvının idrarla karıştırılması mümkün olabiliyor.
Suyun geldiği düşünülüyorsa:
- Sıvının başladığı saat not edilmeli.
- Rengi ve kokusu kontrol edilmeli.
- Tampon yerine hijyenik ped kullanılmalı.
- Doktor veya doğum yapılacak hastane hemen aranmalı.
- Vajinaya herhangi bir ürün yerleştirilmemeli.
Sıvının yeşil, kahverengi, kötü kokulu veya yoğun kanlı olması anne ve bebeğin acil değerlendirilmesini gerektirebilir. Sancılar henüz başlamamış olsa bile su geldiğinde sağlık ekibiyle iletişime geçilmelidir.
Doğum sancısı kaç dakikada bir gelir?
Doğumun ilk döneminde kasılmalar seyrek ve düzensiz başlayabilir. Rahim ağzının yumuşayıp açılmaya başladığı erken dönem saatler, bazı gebelerde ise günler sürebilir.
Süreç ilerledikçe kasılmalar daha düzenli hale gelir. Genel yaklaşım, sancılar yaklaşık 5 dakikada bir gelmeye başladığında veya daha sık tekrarlandığında sağlık ekibiyle iletişime geçilmesidir. Ancak bu süre her anne adayı için aynı değildir.
İlk doğumunu yapmayanlar, hastaneye uzak yaşayanlar, çoğul gebeliği bulunanlar veya riskli gebelik kapsamında takip edilenler daha erken yola çıkmaları konusunda yönlendirilebilir. Bu nedenle gebeliğin son haftalarında kişiye özel hastaneye başvuru planı doktorla önceden konuşulmalıdır.
37. haftadan önce başlayan sancıya dikkat
Gebeliğin 37. haftasından önce düzenli kasılma, adet sancısına benzeyen ağrı, alışılmadık bel ağrısı veya vajinadan sıvı gelmesi erken doğum belirtisi olabilir.
Bu belirtiler görüldüğünde sancıların geçmesini beklemek yerine doğrudan doktor veya hastaneyle iletişime geçilmesi gerekiyor. Erken değerlendirme sırasında rahim kasılmaları ve bebeğin kalp atışları izlenebilir; suyun gelip gelmediğini ve enfeksiyon bulunup bulunmadığını belirlemek için muayene ve testler yapılabilir.
Hangi belirtilerde acilen hastaneye gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda rutin kontrol tarihi beklenmemeli ve sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Suyun gelmesi
- Vajinal kanama
- Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma veya hareketlerin durması
- Gebeliğin 37. haftasından önce düzenli sancı başlaması
- Yeşil, kahverengi veya kötü kokulu amniyon sıvısı gelmesi
- Şiddetli ve sürekli karın ağrısı
- Kasılmaların çok sıklaşması
- Bir kasılmanın olağandan uzun sürmesi
- Anne adayının kendisini belirgin şekilde kötü hissetmesi
Bebeğin gelmek üzere olduğu düşünülüyorsa ve kontrol edilemeyen güçlü bir ıkınma isteği başladıysa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
Doğumun erken döneminde ne yapılabilir?
Doktor veya ebe evde beklenebileceğini bildirdiyse anne adayı dinlenebilir, kendisini iyi hissettiği ölçüde hareket edebilir ve öğrendiği nefes egzersizlerini uygulayabilir. Ilık duş veya banyo, bel bölgesine hafif masaj ve rahat pozisyonlar sancıyla baş etmeye yardımcı olabilir.
Sıvı ve besin tüketimi konusunda doğum yapılacak hastanenin yönlendirmesine uyulmalı. Her gebeliğin seyri farklı olduğu için ilaç veya ağrı kesici kullanılmadan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.
Burada yer alan bilgiler bilgilendirmek amaçlıdır. Siz belirtiler olduğunda ve sürecin her anını doktorunuza danışarak ilerlemeniz gerekmektedir.