Hamilelikte karpal tünel sendromu; el bileğindeki median sinirin, çoğunlukla sıvı tutulmasına bağlı basınç altında kalmasıyla ortaya çıkıyor. Elde uyuşma, karıncalanma, gece artan ağrı ve kavrama güçlüğüne neden olabilen rahatsızlık genellikle doğumdan sonra hafifliyor.
Hamilelikte ellerde uyuşma ve karıncalanma, özellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerinde sık karşılaşılan şikâyetler arasında bulunuyor. Bu yakınmaların önemli nedenlerinden biri, el bileğindeki karpal tünel adı verilen dar kanalda median sinirin sıkışmasıdır.
Hamilelikte karpal tünel sendromu bir veya iki eli birden etkileyebilir. Belirtiler çoğunlukla geceleri artarken telefon kullanmak, yazı yazmak, direksiyon tutmak ve bileği uzun süre bükülü bırakmak şikâyetleri belirginleştirebilir.
Karpal tünel sendromu nedir?
Karpal tünel, el bileğinin avuç içi tarafında bulunan dar bir geçittir. Parmakların hareketini sağlayan tendonlar ile median sinir bu kanaldan geçer.
Median sinir; başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının başparmağa yakın bölümündeki duyularla ilişkilidir. Ayrıca başparmağın bazı hareketlerini gerçekleştiren kasların çalışmasına yardımcı olur.
Karpal tünel içindeki basınç arttığında median sinir sıkışabilir. Bunun sonucunda elde uyuşma, karıncalanma, ağrı ve güç kaybı görülebilir. MedlinePlus, karpal tünel sendromunun el ve bilekte uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük veya ağrıya yol açabileceğini belirtiyor.
Hamilelikte karpal tünel sendromu neden olur?
Hamilelik sırasında vücutta tutulan sıvı miktarı ve kan hacmi artar. El ve bilek çevresindeki dokularda oluşan şişlik, karpal tünelin içindeki alanı daraltarak median sinir üzerindeki basıncı yükseltebilir.
Hormonal değişimler de bağ dokuları ve vücudun sıvı dengesi üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle daha önce el bileğiyle ilgili herhangi bir sorunu bulunmayan kişilerde bile hamilelik döneminde karpal tünel belirtileri ortaya çıkabilir.
Rahatsızlık çoğunlukla şu faktörlerle ilişkilidir:
- Hamileliğe bağlı sıvı tutulması ve ödem,
- El ve el bileğinde oluşan şişlik,
- Hormonal değişimler,
- Hızlı veya fazla kilo alımı,
- Bileğin uzun süre bükülü tutulması,
- Tekrarlayan el ve bilek hareketleri,
- Bilgisayar, telefon veya el aletlerinin uzun süre kullanılması,
- Daha önce karpal tünel sendromu yaşanmış olması.
Hamilelikte karpal tünel sendromu ne zaman başlar?
Karpal tünel sendromu hamileliğin herhangi bir döneminde başlayabilir. Ancak vücuttaki sıvı tutulumunun arttığı ikinci ve özellikle üçüncü trimesterde daha sık görülür.
Şikâyetler gebelik ilerledikçe belirginleşebilir. Gece boyunca bileğin bükülü kalması ve dokulardaki sıvının yeniden dağılması nedeniyle uyuşma ve ağrı sabah saatlerinde daha yoğun hissedilebilir.
Belirtilerin yalnızca gebeliğin son haftalarında ortaya çıkması gerekmez. Daha önce sinir sıkışması bulunan veya tekrarlayan bilek hareketleri yapan kişilerde yakınmalar daha erken başlayabilir.
Hamilelikte karpal tünel sendromunun belirtileri nelerdir?
Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Şikâyetler bir elde başlayabileceği gibi iki eli birden etkileyebilir.
Hamilelikte karpal tünel sendromunun yaygın belirtileri şunlardır:
- Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma,
- Yüzük parmağının başparmağa yakın tarafında karıncalanma,
- Elde iğnelenme veya yanma hissi,
- El bileği ve avuç içinde ağrı,
- Ağrının ön kola doğru yayılması,
- Geceleri artan uyuşma ve ağrı,
- Sabahları elleri şişmiş veya sert hissetme,
- Eşyaları kavramakta zorlanma,
- Bardak, telefon veya anahtar gibi nesneleri düşürme,
- Başparmak hareketlerinde güçsüzlük,
- İnce el hareketlerini yapmakta zorlanma.
Median sinir küçük parmağın duyusundan sorumlu değildir. Bu nedenle uyuşmanın özellikle küçük parmakta yoğunlaşması, farklı bir sinir veya kas-iskelet sorununu düşündürebilir ve doktor değerlendirmesi gerektirir.
Karpal tünel ağrısı neden geceleri artar?
Uyku sırasında el bileğinin farkında olmadan bükülmesi, karpal tünelin içindeki basıncı artırabilir. Gün içinde dokularda biriken sıvının gece el ve bilek çevresinde oluşturduğu şişlik de median sinir üzerindeki baskıyı yükseltebilir.
Bu nedenle hamileler gece uyuşma veya ağrı nedeniyle uyanabilir. Eli sallamak ya da parmakları hareket ettirmek kısa süreli rahatlama sağlayabilir ancak bu yöntem sinir üzerindeki baskının nedenini ortadan kaldırmaz.
Hamilelikte karpal tünel sendromu nasıl teşhis edilir?
Tanı çoğunlukla hastanın şikâyetleri ve doktorun gerçekleştireceği fizik muayene ile konulur. Doktor, belirtilerin hangi parmaklarda görüldüğünü, ne zaman arttığını ve elde güç kaybı bulunup bulunmadığını değerlendirir.
Muayenede el bileği hareketleri, parmak duyuları, başparmak kaslarının gücü ve median sinirin geçtiği bölge kontrol edilebilir.
Belirtilerin ağır, kalıcı veya alışılmışın dışında olması durumunda sinir iletim testi ya da elektromiyografi gibi incelemeler istenebilir. Bu testler median sinirdeki sıkışmanın derecesini ve benzer yakınmalara yol açabilecek diğer sinir sorunlarını değerlendirmeye yardımcı olur.
Hamilelikte karpal tünel sendromuna ne iyi gelir?
Tedavide ilk amaç median sinir üzerindeki basıncı azaltmak ve el bileğini nötr pozisyonda tutmaktır. Hamilelikte tedavi planı, belirtilerin şiddetine ve gebelik haftasına göre doktor tarafından belirlenmelidir.
Şikâyetleri azaltmak için şu önlemler uygulanabilir:
- El bileğini uzun süre bükülü tutmamak,
- Tekrarlayan el hareketlerine düzenli aralar vermek,
- Ağır kaldırmaktan kaçınmak,
- Bilgisayar kullanırken el bileğini düz konumda tutmak,
- Telefonu uzun süre aynı elle kullanmamak,
- Elleri dinlenme sırasında yüksekte tutmak,
- Bileğe doğrudan temas etmeyecek şekilde beze sarılmış soğuk uygulama yapmak,
- Doktor veya fizyoterapist tarafından önerilen el egzersizlerini uygulamak.
Egzersiz sırasında ağrı veya uyuşma artarsa uygulama bırakılmalı ve sağlık uzmanına danışılmalıdır.
Gece bilek ateli kullanılabilir mi?
El bileğini düz, yani nötr konumda tutan gece atelleri karpal tünel belirtilerini hafifletmek için kullanılan temel yöntemlerden biridir. Atel, uyku sırasında bileğin bükülmesini engelleyerek median sinir üzerindeki basıncın azalmasına yardımcı olabilir.
Atelin çok sıkı takılması dolaşımı olumsuz etkileyebilir ve şişliği artırabilir. Bu nedenle doğru ölçüde bir atel seçilmesi ve kullanım süresinin doktor ya da fizyoterapist tarafından belirlenmesi önem taşır.
NHS’nin karpal tünel sendromu rehberinde gece kullanılan bilek atelinin şikâyetleri azaltabileceği, hamileliğe bağlı vakaların ise birkaç ay içinde kendiliğinden düzelebileceği belirtiliyor.
Hamilelikte ağrı kesici kullanılabilir mi?
Hamilelikte reçetesiz satılanlar dahil hiçbir ağrı kesici doktor bilgisi dışında kullanılmamalıdır. İlacın güvenliği gebelik haftasına, doza, kullanım süresine ve anne adayının sağlık durumuna göre değişebilir.
Özellikle bazı iltihap giderici ağrı kesicilerin gebeliğin belirli dönemlerinde kullanılması sakıncalı olabilir. Bu nedenle ilaç adı, doz ve kullanım süresi kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından belirlenmelidir.
Kortizon enjeksiyonu veya ameliyat gerekir mi?
Gece ateli, aktivite düzenlemesi ve diğer koruyucu yöntemlere rağmen şiddetli yakınmaları devam eden kişilerde doktor tarafından farklı tedaviler değerlendirilebilir.
Karpal tünel bölgesine kortikosteroid enjeksiyonu bazı hastalarda sinir çevresindeki şişliği ve belirtileri geçici olarak azaltabilir. Ancak hamilelikte enjeksiyon kararı kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile ilgili branş hekiminin değerlendirmesi sonucunda verilmelidir.
Cerrahi tedavi hamilelikte nadiren gerekir. İlerleyen güç kaybı, başparmak kaslarında zayıflama veya ciddi sinir hasarı riski bulunması hâlinde el cerrahisi ya da ortopedi uzmanı operasyon seçeneğini değerlendirebilir.
Karpal tünel sendromu doğumdan sonra geçer mi?
Hamileliğe bağlı karpal tünel sendromu çoğunlukla doğumdan sonra vücuttaki sıvı miktarının ve şişliğin azalmasıyla hafifler. İyileşme birkaç hafta içinde başlayabilir ancak bazı kişilerde aylar sürebilir.
Bebeği taşımak, emzirmek veya biberonla beslemek sırasında el bileğini uzun süre bükülü tutmak doğum sonrasında şikâyetleri devam ettirebilir. Bebeğin başını yalnızca el ve bilekle desteklemek yerine ön kol veya yastık desteğinden yararlanmak bileğe binen yükü azaltabilir.
Doğumdan sonra uyuşma, ağrı veya güç kaybı devam ediyorsa yeniden doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.
Karpal tünel sendromu bebeğe zarar verir mi?
Karpal tünel sendromu, annenin el bileğindeki median sinirin sıkışmasıdır ve doğrudan bebeği etkileyen bir durum değildir. Bununla birlikte ağrı, uykusuzluk ve el becerisindeki azalma anne adayının günlük yaşamını zorlaştırabilir.
Şikâyetlerin erken değerlendirilmesi, sinir üzerindeki baskının uzun süre devam etmesini ve güç kaybının ilerlemesini önlemek açısından önemlidir.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına, fizik tedavi uzmanına, nöroloji uzmanına veya ortopedi ve el cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır:
- Uyuşma ve ağrının uykuya veya günlük yaşama engel olması,
- Elde veya başparmakta güç kaybı gelişmesi,
- Eşyaların sık sık elden düşürülmesi,
- His kaybının sürekli hâle gelmesi,
- Başparmak kökündeki kaslarda incelme fark edilmesi,
- Belirtilerin yalnızca karpal tünel dağılımında olmaması,
- Doğumdan sonra şikâyetlerin devam etmesi,
- Atel ve dinlenmeye rağmen yakınmaların artması.
El ve yüz bölgesinde aniden gelişen belirgin şişmeye şiddetli baş ağrısı, görme değişikliği, üst karın ağrısı veya tansiyon yüksekliği eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir. Bu tablo yalnızca karpal tünel sendromuyla açıklanmamalıdır.
Burada yer alan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır ve doktor muayenesinin yerine geçmez. Hamilelikte el uyuşması, ağrı, şişlik veya güç kaybı yaşayanların tanı ve tedavi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına ya da ilgili branş hekimine başvurması gerekir. İlaç, atel, egzersiz veya enjeksiyon tedavisine doktor önerisi olmadan başlanmamalıdır.